‘‘Ben Söylemeden Yapması Gerekeni Yapsın İstiyorum’’
1368678078753

Yazıyı Hazırlayan: İlkokul Rehber Öğretmeni  Uzman Psikolog Cansu Buket Tokat

Küçük yaştan itibaren çocukların bazı sorumlulukları yerine getirmesini bekleriz. Bunlar, ufak yaşlarda sofra hazırlamaya yardım etme gibi sorumluluklar iken yaş ilerledikçe çocuğun kendi odasını toplaması gibi sorumluluklara evrilmesi gerekir. Çünkü gelişimsel yaşına uygun olarak adım adım sorumluluklarını yerine getirmeye çalışan bir çocuk zamanla öz denetimini sağlayarak yetişkinliğe adım atacaktır.

Her ebeveyn, çocuğunun sorumluluklarını bilen, kendine yetebilen çocuklar olmasını ister. Çocuklarda sorumluluk bilincinin yerleşmesindeki en büyük etken de ebeveynlerin tutumlarıdır, bu süreci anne-baba davranışları şekillendirmektedir. Çocuğun yeteneklerini, ilgi ve beceri alanlarını gözlemlemek ve çocuğun kendisini tanımasına olanak sağlamak önemli bir noktadır. Çünkü kendi hakkında fikri olan çocuğun sorumluluklarını bilmesi ve yerine getirmesi daha kolay olacaktır.

Sorumluluk bilincinin ilk yaşlarda öz bakım becerilerini öğrenmek ve bunları üstlenmekle bağlantılı olduğunu söylemek mümkündür. Okul hayatının başlaması ile birlikte çocukların öğrenci olma, ders çalışma, ödev yapma sorumlulukları da başlar. Fakat geriye dönük baktığımızda, ilk yaşlarda öz bakım becerilerinde zorlanan, öz bakım sorumluluklarını yerine getirmeyen çocuklarda öğrenci olmakla ilişkili sorumlulukların yerine getirilemediğiyle sıkça karşılaşırız. Hala ebeveynleriyle yatan, kıyafetlerini kendi giyip çıkarmayan, öz bakımla ilgili sorumluluklarını üstlenmeyen bir çocuğun öğrenci olma sorumluluğunu yerine getirmesini beklemek haksızlık olur; çünkü çocuk için birkaç basamak eksiktir ve dolayısıyla merdivenleri tırmanmakta zorluk yaşar.

Peki çocuklarımıza sorumluluk bilincini nasıl kazandıracağız?

1.       Öncelikle çocuğumuzun her sorumluluğa dair sebep-sonuç ilişkisiyle öğrenmesine olanak sağlayarak sorumluluklarla ilgili açıklama yapmalıyız.

2.       Bazı sorumluluklarda zorlanmasına izin vererek kendi çözümlerini kendisinin bulmasına fırsat vermeliyiz. Sabah vaktinde kalkabilmesi için nasıl bir yönteme ihtiyacı olduğuna kendisi karar verebilir örneğin.

3.       Evdeki sorumluluklarla ilgili birlikte konuşarak kimin ne sorumluluğu olacağına karar vermek en sağlıklı başlangıç olacaktır.

4.       Evdeki sorumluluklarla ilgili en iyi rol modeller ebeveynlerdir. Dolayısıyla anne-babanın kendi sorumluluklarını yerine getirmediği bir ev yaşantısında çocuğun sorumluluklarını yerine getirmesi zorlaşacaktır. Çocuğumuzdan kendi yatağını toplamasını beklerken biz toplamıyorsak bu sorumluluğu yerine getirmesi güçleşecektir.

5.       Evdeki sorumluluklarıyla ilgili çocuğa seçim hakkı tanımak çocuğun sorumluluklarını üstlenmesini kolaylaştıracaktır. Örneğin çöpü boşaltmak ve sofra kurulmasına yardım etmek arasında bir seçim yapabilir. Diğer yandan seçim yapan çocuk, karar verme ve seçimlerinin sorumluluğunu alabilme becerisini de geliştirecektir.

6.       Okulla ilgili herhangi bir sorumlulukla ilgili sorumluluk çocuğa verilmeli, ebeveyn destekleyen rolde olmalıdır. Bitirilemeyen ödevler bunun en güzel örneğidir. Ertesi gün konuyla ilgili açıklamayı yapacak olan çocuk olmalıdır ve bununla ilgili yaptırımlara öğretmeniyle birlikte konuşarak karar vermelidirler. Fakat ödev için masaya oturamamak ya da çok sık ödevden uzaklaşmak gibi durumlarla karşılaşılırsa öğretmen ve rehber öğretmenle iletişime geçilip durum araştırılmalıdır.

7.       Evde yapılan hem evle hem de okulla ilişkili (ödev, çanta hazırlama gibi) sorumlulukları öncelikle çocuğumuzun kendi başına yapması daha sonra ebeveynleriyle birlikte kontrol etmesi konusunda teşvik etmeliyiz. Zamanla, birlikte kontrol azalmalı ve çocuğun sorumluluğunu kendi kendine düşünebilmesi beklenmelidir.

 Son olarak, unutmamak gerekir ki sorumluluk almayı öğretebilmek için önce sorumluluk vermeye istekli olmak gerekir. Ebeveynler olarak olayları biraz kenardan takip edip yanlış olduğunu bilsek de çocuğun yapmasına izin vermek ve davranışının sonucunu görmesini beklemek faydalı olacaktır (Okul çantasını unutmamakla ilgili bir anlaşmaya vardıysanız ve bunu yapmayı unutuyorsa, siz onun yerine çantasını sonradan okula getirdiğinizde sorumluluk almasını engellemiş olursunuz).

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn
error: Content is protected !!
Kayıt Formu